Werkdag Ethiek: terugkoppeling

Werkdag Ethiek: terugkoppeling

Op 16 januari 2026 organiseerden het platform kunst onderzoek, de Willem de Kooning Academie en de Commissie Wetenschappelijke Integriteit voor het KUO een gezamenlijke werkdag op het thema ethiek. We kwamen bijeen op de HKU om samen te werken aan de poster/zine over ethische vraagstukken, en de nieuwe NGWI-code. Er waren zo’n twintig deelnemers aanwezig, waaronder PD-kandidaten en onderzoekers, commissieleden van het CWI en research support.

 

In het ochtendprogramma namen Miriam Rasch en Florian Cramer ons mee in hun derde en laatste workshop in het kader van ethische vraagstukken in artistiek onderzoek.

 

Vorig jaar publiceerde het platform kunst  onderzoek een open oproep onder onze leden over het thema ethiek. Naar aanleiding daarvan organiseerden Miriam Rasch, Florian Cramer en Harma Staal van de Willem de Kooning Academie in 2025/2026 een driedelige workshop over ethische vraagstukken in artistiek kunstonderwijs- en onderzoek. In de eerste workshop (lente 2025) bespraken we (on)ethische houdingen en attitudes. In de tweede workshop (herfst 2025) ging het over (on)ethische onderwerpen.

 

In deze derde workshop keken we gezamenlijk naar de resultaten van de eerste twee workshops. Deze zijn voorafgaand door Florian en Miriam teruggebracht tot een samenvattend overzicht. In groepen redigeerden we mee over de verwoording, onderwerpen en aanbevelingen. Onder andere working with others, ambiguity, failure, cultural appropriation en activism kwamen aan bod. De uiteindelijke tekst zal worden verwerkt tot een zine, die kan worden uitgevouwen tot een poster. Ook reflecteerden we op de snelle ontwikkelingen binnen ethiek als thema: het kan goed zo zijn dat onze conclusies over een paar jaar alweer achterhaald zijn, wat het belang van een doorlopend gesprek onderstreept.

 

In de middag ging het KUO-CWI (de klachtencommissie voor de zeven mono-sectorale kunsthogescholen) met deelnemers aan de slag over de gedragscode integriteit. Na de gedragscode uit 2018 komt er in het voorjaar van 2026 een nieuwe gedragscode. Deze gedragscode wordt door alle kunsthogescholen onderschreven. Vanuit het KUO reageren we, onder andere middels deze bijeenkomst, op het concept dat nu voorligt. Hoe verhoudt de code zich tot het kunstonderzoek en kunstonderwijs? Hoe wordt hij geïmplementeerd?

 

In groepen bespraken we de code an sich, wie hem ooit eerder tegen is gekomen en op welke manier, en wanneer de code van toepassing is op je (dagelijkse) werkzaamheden. Vervolgens zoomden we in op de vijf principes die worden uitgelicht in de code (eerlijk, zorgvuldig, transparant, verantwoordelijk) en welke vraagstukken er bij ons opkwamen wanneer we deze principes verbinden aan de realiteiten en uitdagingen van artistiek onderzoek.

 

Of bijvoorbeeld, hoe krijgen deze principes vorm in consortia en samenwerkingen met externe partners – wat als zij deze code niet of minder onderschrijven? Hoe bepalen we samen wat wordt nageleefd en hoe kunnen we de code invoelbaar en relevant maken in de waan van de dag?

 

De notulen van het gesprek worden samengevoegd en vanuit het KUO-CWI voorgelegd aan het NGWI, zodat de feedback kan worden meegenomen in de uiteindelijke versie. De poster/zine van de Willem de Kooning Academie wordt naar verwachting gepubliceerd in het voorjaar van 2026.